El bileği çevresindeki çıkıklara nadir rastlanır ama ideal bir iyileşme erken ve doğru teşhis konup hızlı ve hatasız tedavi uygulanmalıdır.
OS LUNATUM'DA ÇIKIK
Os lunatum çıkıları hem öne hemde arkaya olabilir.
Dorsifleksiyon durumunda elin üzerine düşülmesi veya bu şekilde sıkışması arka yönde çıkma nedenidir. El bileği dorsal yüzeyinde kontur değişikliği, şişlik, hassasiyet, hareket sırasında ağrı ve sınırlanma görülür ve radyolojik olarak tanı koyulur.
Dışa doğru gerilmiş elin üzerine düşüldüğünde meydana gelen zorlu palmar fleksiyona bağlıdır. El bileği palmar yüzeyinde kontur değişikliği, şişlik, hassasiyet, hareket sırasında ağrı ve sınırlanma görülür ve radyolojik olarak tanı koyulur.
Longitudinal traksiyon ile çıkık redükte edilir, 4 hafta nötral pozisyonda alçı yapılır, geçikmiş ise tedavi için operasyon gerekir.
PERİULNAR ÇIKIK
Os capitatum'un os hamatum'a oranla dislokasyonu periulnar çıkık olarak adlandırılır. El bileğinde zorunludorsifleksiyon veya aksiyal kompresyondan kaynaklanır. Skafoid kırığı yada çıkığıyla birliktede gözlenebilir. El bileği dorsal yüzeyinde kontur değişikliği, şişlik ve hassasiyet, hareketlerde ağrı ve sınırlanma, os capitatum'un posterior'unda çıkık gözlenir.
Teşhis radyografi iledoğrulanır, redüksiyon yapılır, alçıyla 3-6 hafta süreli immobilizasyon uygulanır, kapalı redüksiyon olmuyorsa operasyon gerekir.
LUNATUM AVASKÜLER NEKROZU (KİENBÖCK HAST.)
Terarlayan travma ve sıkışmaların sonucu gelişen bu hastalıkta os lunatum'un dolaşım bozukluğudur. Travmalardan sonra olabildiği gibi, ligaman yaralanmasından sonra dejenerasyon ve kollaps, tek veya multiple kırıklar ile oluşan vasküler bozukluk olarak da karşımıza çıkabilir. El bileğinde güçsüzlük, ağrı ve hareketlerde sınırlanma, dorsalde hassasiyet. Erken röntgen bulgusu negatif. Daha sonraları skleroz, fragmantasyon, Iunatum yüksekliğini kaybetmesi, kapitatumun proksimale migrasyonu görülebilir. Teşhis de kemik sintigrafisi, bilgisayarlı tomografi erken tanı koydurur. Tedavisi: efüzyon, önlenemez stresler olayı progressif hale getirir. Bazı olgulara konservatif tedavi yararlı olur, fakat bunlar lunatumun kompresyonuna engel olamaz.
Cerrahi tedavi tek seçenektir.
OS HAMATUM ÇENGELİNİN KIRILMASI
Os hamatum çengeli, avucun lateral tarafında, öne doğru uzanır. Bu çengelde kompresyon kırığı nadir görülse de raket sporlarında, buz hokeyinde, bisiklet sporu ile uğraşanlarda daha sık rastlanılmaktadır. Elin palmar yüzeyinde lateral tarafta ağrı ve hassasiyet, kavrama gücünde azalma, küçük parmakta ulnar sinir iritasyonuna bağlı uyuşma olur. Teşhis radyografi ile doğrulanır. 4-6 hafta süren alçı uygulanır. Bazı disloke kırıklar da yada kırık kaynamadığı durumlarda operasyon gerekebilir. DUYSAL ANORMALLİKLER Sporcular da tendonların veya tendon kılıflarının akut veya kronik enflemasyonu, el bileğinde bir kırık yada el enfeksiyonu bu tünelleri daraltarak median veulnar sinirlerin baskı altına alınmasına median sinirin karpal tünelde, ulnar sinirin guyyon kanalında sıkışması ile karşımıza çıkabilir. Bir gerilme yaralanması (colles kırığı, lig.gerilmesi), generalize hastalıklar (diabet, vitamin yetrnez1iği, metabolik olaylar) ve virüs enfeksiyonları bilekte nöropati yapabildiği ihmal edilmemelidir.
A. Karpal Tünel Sendromu: Median sinir karpal tünelde sıkıması sonucu görülür. Bu baskı ilk 3-4 parmağa da ağrı ve paresteziden yakınır. Bulgular karakteristik olarak sabaha karşı ağrı artar hastayı uyandırır. Künt , yayılan tarzda bir ağrı mevcuttur. Bileğin flek./ekst. ağrıyı uyarır. Tinel ve phalen (el bileği hiperfleksiyona getirilip 1 dakika beklenir,median sinir innervasyon alanındauyuşma ve karıncalanma olursa test pozitiftir) testleri pozitiftir. Bulguların gece artmasının nedeni sıvı toplanması ve uykudayken bileğin flexionda durmasıdır. EMG tanı ve hasta1ığın izlenmesinde değerlidir. Tedavi nöropatinin nedenine bağlıdır. Sadece duyusal semptomlar ve hafif EMG değişiklikleri varsa el bileğinin nötral pozisyonda splint, NSAID' lar ve enjeksiyon carpal tünel içine yapılmamalıdır. Çünkü median sinir hasar riski vardır. Vit.B6 tedavisine iyi yanıt verir. El bileğine parafin banvosu ve ultrasonda yararlıdır. Tedaviye yanıt vermeyen, kuvvet kaybı olan ve EMG de ciddi denervasyonu alan vakalarda cerrahi dekompresyon gerekidir. Tekrar sadece hastalann % 10’unda gorulur.
B.Diğer Median Sinir Tuzak Nöropatileri:
1. Supracondiler process sendromu2. Pronator teres sendromu3. Ant.İnterosseöz sinir sendromu
C.Ulnar Sinir Tuzak Nöropatileri: 3 genel tipi vardır. Torasik çıkış sendromu, guyon kanalı sendromu, kubital tünel .sendromu
1. Torasik çıkış sendromu: Ulnar sinirin bracbial plexusun alt kökünden çıkıp birinci kostanın ve/veya anterior skalen kasın altından geçerken sıkışmasına verilen addır. Önkol ve elde uInar sinir dağılım alanında sızlayıcı tarzda ağrı ve 4-5 parmaklarda hissizlik yapar. Adson testi nabız azalımasına ve elde vasküler değişikliklere yol açar.
2. Guyon kanalı sendromu: Guyon kanalı ulnar arter ve sinirin önkoldan ele geçtiği yerdir. Burda sıkışma olabilir. Ulnar sinir dağılım alnında ağrı ve hissizlik olur ve ulnar sinirin dal verdiği intrensek kaslarda kuvvet kaybı olur. Bu 3 tip nöropatide de tedavi tutulum yerine göredir. Ama genel prensip istirahat, antiinflematuar ilaçlar, steroid enjeksiyonu yapılır, ama geçmeyen dirençli olgularda cerrahi olarak dekomresyon ameliyetı yapılmalıdır.
D.Radial Sinir Tuzak Nöropatileri: Axilla düzeyinda radial sinir sıkışması. Ağrı azdır veya yoktur, bileğin hemen altında radial sinir, yüzeyel duyu ve derin motor dallanna ayrılır ve bilekle elin ekstansörlarını destekler. Komprese olduğunda bilek ve parmak ekstansörların da zayıflık veya total paralizi olur. % 50’sinde dirsek ve proximal önkolda bir kaç günde geçen ağrı olur. Radial başın distalinde sinir üstünde palpasyonla sıklıkla hassasiyet vardır.
E.Diğer Sinirlerin Tuzak Nöropatileri
1. Lateral kutanöz sinir: Muskulokutanöz sinrin distal dalıdır. Sıklıkla dirsekteki impingement sonucu sıkışır. Distal önkolda, bilekte ve proximal başparmağın palmal kısmında yanıcı ağrıya neden olur. lstirahat ve NSAID uygulaması genellikle yeterlidir ama tercih edilen tedavi cerrahi dekompresyondur.
2. Palmar kutanöz sinir: Median sinirin palmal kutanöz dallının tutulumu tenar alanda başparmağın flexor kısmında yanıcı dizestetik ağrı ve tenar çıkıntıda hissizliğe neden olur.
3. Digital Sinir: Sıklıkla siniri irrite eden bir kitle sonucudur.
F.RSDS: Bilek ve eldeki ağrı nedenlerinden birisidir. Diffüz yanma ve sızlama türü bir ağrı yapar ve vasküler değişikliklerle beraberdir. Yaygın hassasiyet, sıklıkla hafif şişlik ciltte parlaklık ve ısı değişiklikleri vardır. RSDS yumuşak dokuya travma veya el ve bilekte sinirin yaralanması sonucu olabilir. İatrojenik olabilir. İlk basamağın sonuna doğru osteoporoz röntgende görulebilir ve Tc 99 sintigrafisi diffüz pozitiftir. Erken tanı ve tedavi genellikle etkilidir. Ne yazik ki sıklıkla yanlış tanı konur ve hastalık ilerler.
ELBİLEĞİ ETRAFINDA MEYDANA GELEN TENDİNİTLER
Sporcularda elbileğinin aşırı kullanımına bağlı olarak sıkça tendinit gözlenir. Tendinitler ani zorlamalara bağlı ve/veya zamanla aşırı yüklenmelere bağlı meydana gelir. Sporcularda ağrı antrenman yada spor karşılaşmasının başında başlayan ısınma ile azalan anternman sonunda şiddetlenen tarzda tipiktir. Bununla birlikte lokal hassasiyet, hareketlerde sınırlanma, şiddetine göre şişlik mevcuttur.
OARSMAN’IN ELBİLEĞİ (İNTERSEKTİON SEND); Kürekçi, kanocu ve haltercilerde radial elbileği ekstensorlari tenosinovitidir. Lokal ağrı, hassasiyet, krepitus ve ödem mev-cuttur. Dorsal önkol bölümünde Lister tüberkülünden 7 cm. proksimalde, abduktor pollicis longus ve ext. pol. brevis’in hipertrofisi ve bunların oblik olarak elbileği radial ekstensorlarını çaprazladığı bölgede elbileği radial ekstensorlarının sıkıştırılmasıyla oluşur. Tedavi olarak atel, antiinlematuar, steroid enjeksiyon.
DE QUERVAİN ‘İN STENOZİNG TENOSİNOVİTİ; Abd. Pol. Longus
ye Ext. Pol. Brevis’in radial stiloid düzeyinde elbileğinin I. dorsal kompartmanında sıkışması ile olur. Elbileği distal radial lateral bölümünde şiddetli ağrı ve hassasiyet olur. Finkelstein testi pozitiftir. Tedavi olarak hastalaraatel, antiinflematuar ilaçlar, lokal kortikosteroid enjeksiyonu. Şikayetler geçmezse operasyon gerekebilir.
FLEKSOR CARPİ ULNARİS TENDİNİTİ; Elbileği aktivitesi için çok önemlidir. Tek-rarlayan aktivitelerden sonra çok olur. Tendon üzeri hassastır. Ulnar deviasyon ve fleksiyon dirence karşı ağrılıdır. X-Rayde kalsiyum depositleri olabilir. Atelleme, ult-rason antiinflamatuar ilaçlar genelikle etkilidir.
FLEKSOR CARPİ RADİALİS TENDİNİTİ; Az görülür. EIbiIeği dirençli fleksiyonunda veya pasif ekstansiyonda ağrı olur. Başlıca tedavisi konservatiftir. Dirençli olgulardaoperasyon gerekebilir.