2., 3., 4. Karpometakarpal kemiklerin kırıkları 1. ve 5. metakarpallere oranla daha az kırılır. 5.metakarp'da gözlenen kırığa "kavgacı kırığı" da denilir. Aslında profesyonel bir boksörlerin teknikleri kuvvetli, ellerinde bandaj ve boks eldiveni olduğundan bu sporcularda görülen daha sık görülen 2., 3. metakarp kırığıdır. Kavgacı kırığı olan sporcunun rotasyonel deformitesi olmadan düzeltilmelidir (40 dereceye kadar angulasyon normal kabul edilir). Kavgacı kırığı olan sporcunun eli 4 hafta süre ile ulnardan desteklenerek alçı tespiti yapılmalıdır. Daha ağır olgularda operasyon (genellikle kirschner teli ile sabitlenebilir) gereklidir.

Başparmağın zorlu ekstansiyonunda olur. Volar plate membranöz kısımdan yırtılır. Anterior ve posterior manipülasyon ile ile redüksiyon sağlanmalıdır. Volar plate yakalanmış ise redüksiyonu zordur, operasyon gerekebilir.

Rolando kırığı: 1. Metakarp bazisinin t veya y şeklindeki parçalı kırığıdır. Hareketle ortay çıkan şiddetli ağrı, şişlik mevcuttur. Longitudinal çekim kuvveti uygulanarak kapalı redüksiyon uygulanabilir, çoğu vakada da cerrahi tedavi gerektirir.
Bennet kırığı: 1. Metakarp tabanının intraartiküler kırığı ile oluşan başparmak MC ekleminin luksasyon kırığıdır. Cerrahi tedavi gerektirir.
PARMAK YARALANMALARI - PARMAK KIRIKLARI
Parmak kemiklerinde görülen kırıklar özellikle takım sporu yapan hentbol, voleybol. basketbol, futbol gibi sporları yapanlarda ve diğer sporcularda zaman zaman karşımıza çıkabilmektedir. Parmakta meydana gelen kırıklar proksimal falanks kırığı, orta falanks kırığı ve distal falanks kırığı olarak üç başlık altında toplanabilir. Proksimal falanks kırığı: Yakın komşuluklarından dolayı tendonlar kırık yerine yapışabilir bu olay iyi redükte olmamış kırıklarda gözlenebilir. Epifizi ilgilendiren kırıklarda kapalı redüksiyon başarılı olur, redüksiyondan sonra atelleme yeterli olabilir.Orta falanks kırığı: En sık kırılma yeri her iki tendon yapışma yerinin distalidir. 3 hafta atel tedavisi gereklidir. Kaynayıncaya kadar sportif faaliyet sırasında 6-8 hafta korumak gerekir. Distal falanks kırığı: Genellikle nondeplasedir. Tırnak yatağı zarar görebilir. Ağrılı subinguinal hematom oluşabilir.Bu gibi kırıklar, eklemi ilgilendirmedikleri taktirde 2-4 hafta süreyle alçıya alınarak tedavi edilebilir. Spor faaliyetlerine, alçının çıkarılmasından 2-3 hafta sonra başlamk mümkündür. Ancak rehabilitasyon döneminde genel kondisyonun korunması gerekir. Eklem yüzeylerni de ilgilendiren ya da şiddetli deplasman olan parmak kırıklarında cerrahi müdahale ile tedavi edilmelidir. Ameliyattan sonra alçı uygulanarak 3-5 hafta süreyle yerinde bırakılmalıdır. Alçının çıkarılmasından 3 hafta sonra sporcu. tekrar spora başlayabilir. PARMAK EKLEMLERİNDE ÇIKIKLARI

Parmak ekleminde görülen çıkıklar kırıklarda da olduğu gibi özellikle takım sporu yapan hentbol, voleybol. basketbol, futbol gibi sporları yapanlarda ve diğer sporcularda zaman zaman karşımıza çıkar. Sporcularda meydana gelen parmak eklemi çıkıklarının çoğu başparmak ya da küçük parmaktadır. Sporcularda çıkıkla birlikte ağrı, hassasiyet, fonksiyon bozukluğu ve eklemde deformite gözlenir.
PIP eklemi çıkığı: PIP eklem hiperekstansiyona zorlanması ile volar displate distalden kopar. Redüksiyon stabil ise ekstansiyonu engelleyen atel ile fleksiyonda 3 hafta ateldetutulur, unstabil ise ARİF yapılması gerekir.

DİP eklemi çıkığı: Dorsale olur, Sporcu çoğunlukla kendi redükte eder,ama lateral ligament rüptürleri kontrol edilmelidir ve sporcu semptomsuz hale gelinceye kadar 3 hafta atelde kalmalıdır.

Her iki eklemde meydana gelen çıkılarda atelde3 hafta kaldıktan sonra 4-6 hafta arasında parmağı korumak gerekir.
ELDE MEYDANA GELEN YUMUŞAK DOKU YARALANMALARI

BASPARMAKULNAR KOLLATERAL LIGAMENT YIRTIGI

Ulnar kol. hg. yirtigi çoguniukia gozden kaçar. Yaraianmayi kuçumseme egiiimi vardr. çimdikiemede gucsuzluk ye abd. stresinde instabihite vardar. Kaledlerde, ka-yakcilarda, gure~ciierde, baseboicuiarda, hokeyciierde ye Amerikan futboiu oy-nayaniarda gozienir.

Kayak batonunun eibiiegine gecirilen askisi du~me sirasinda batonun ei lie iii~-kisinin kaybolmasini engelier. Avuç icinde baton lie du~me, batonun ba~parmagi ab-duksiyona itmesine neden olur. Ve I. MP uinar kollaterai iigaman yirtigi olu~ur. Kayak sopastna eibiiegi asktst taktfmamasf yaraianmayr engeiier, fakat batonun du~me teh-likesi de vardir.

Ligament genellikie proksimai falanksa yapi~ma yerinden kopar. Bazen kemigi de kaidirabiiir ye rontgende izienir. Yaralanrnalarin buyuk ktsminda yirtik parsiyeldir konservatif tedavi edilir. Tam kopmaiarda operasyon gerekir. Tam kopukiarin ya-ristndan faziasinda intrensek kas openevrozu iigamentin kopuk uçiari arasrna in-terpoze olur ye iyiie~meyi engeiler. A~vuIsiyon ~eklinde kopma ise pull out wire tek-nigi lie tamir yapiltr.

Ligament ortadan kopmu~ ise MP eklem 1 5-20 derece fieksiyonda dikilir. 5 hafta aIçi. Plaster bandaji hafif ye orta derecedeki zorlanmalarda yapilir. ilk Once MP ekiem stabilize edilir. Sonra adduksiyon stresinden kaçinmak 1cm adduksiyonda Ii. parmaga plasterienir. Bunun di~inda eiastik bandaj lie ba~parmak bir arada sarilir. Gecikmi~ oiguiarda agri ye instabiiite ba~iica semptomlar ise ligament kopuk veya zayif ise abd. p01. iongus veya adduktor poilisis slipiyle dinamik rekonstruksiyon yapar.
Diger MP Eklemler Yumu~ak Doku YaralanmalartEklemin posteriora çukugu suktur. Metakarp ba~a volar piate’i yurtar. Bazen Ostte ye altta voiar plate yaniarda ise iumbrikai tendonu ye uzun fleksor tendonu taraftndan çerçeveienir. BOyiece tuzaga du~en ba~ redukte oimaz. En suk indexte olur. Di-gerlermnde de olabilir.ckk parmak ulnare deviye oiur ye yanundaki parmak lie caprazlantr. Akut ol-gularda ye Odem oiu~madan redukte olma oiasuiugu vard,r. Longitudinal traksiyon ya-p,lmaz. Defórmite artrulup dorsal volar kompresyon lie reduksiyon sagianur. Eger reduksoyan yapilamiyorsa cerrahi reduksiyon gereklidir. Eklemler redukte edildikten sonra cok stabildir. MP 30 derece flex. 7-1 0 gun atel. Daha sonra aktif flek-siyona ba~Ianir. Ekstansiyon bloklayan atel kullanilir. 5 hafta sonra ekstansiyon verilir.

MP Kollateral Ligaman Rüptürü
DIP ninki kadar s;k degildir. Fakat col. hg. ile avuhse olan proksimal falanks par-çasi eklem içine girerse buyuk sorun olur. Bunun d;~inda MP eklemin lateral ins-tabilitesi intrensek kas kontrolunden dolayi sorun olmaz. MP ekstensor Hood kopmasi: Ekstensor tendonun intermetakarpal webblerde luksasyonuna neden olur. Snapping yirtik bOlgesindekm hipertrofik sinovium MP dor-sahinde kitle oluşturur. Kitle eksizyonu hood tamiri.
KARATEDE EL YARALANMALARI
Japonca “bo~ eI” anlamina gehir. 1500 yil evvel Hindistanda kendini savunma sanati olarak bilinen karate, cmli rahipler tarafandan ogreniImi~tir. Okinawa’da ge-Ii~tiriImi~. 1920’de bu sava~ sanati Japonya’ya ithal oImu~tur. II. Dunya Sava~i’ndan sonra A.B.D.’de karate meraklilar, ekstremitelermni skarla~tir,r ye du~manina bir silah
Button Hole Deformitesi Dugme iligi Deformitesi
Ekstensor tendonun sentral slipinin PIP duzeyinde kopmasi lie olu~ur. PIP deekstensiyon azligt ye fleksiyon, DIP de hiperekstansiyon olur. Tani koymak guctOr.cunku FDS’in çeki~i agri ye eklem ~i~iigi PIP eklemi fieksiyonda tutar.Sporcunun eklemi ekstensiyona getirememesi agri ye Odeme yorulur. cogu zaman ekiem genei olarak yarim fleksiyonda atellenir. Bu pozisyonda atelleme sent-ral slibin iyice proksimale retraksiyonunu artlrlr ye iyiie~meyi engeiler. Daha sonra sporcu eklemi ekstansiyona getirmeye çaii~tikca lateral banttaki gerginlik artar ye la-teral bandin volare kaymasina neden olur. BOylece Iukse olan bu hantlar PIP eklemin fleksoru olur. Gerginlik ise, DIP eklemi hiperekstensiyonda tutar.Buttonhole deforrnitesini atlarnamak 1cm PIP eklem dorsaiindeki ye orta falanks basisindeki her hassasiyet lie birlikte PIP eklemde 30 derece Uzerinde bir ekstansiyon kaybi olan her olgu Akut Central Slip Lezyonu oiarak tedavi ediimeiidir. Parmagin yanliz PIP eklemi tam ekstansiyonda 6-8 hafta atellenmelidir. Spor sirasinda ise 6-8 hafta daha~akiimalidir. DIP ye MP ekiemler serbest birakiimalidir.Atel çikarildiktan sonra hâlâ bir ekstansiyon eksikiigi kaliyor ise cerrahi giri~im endikedir. Birçok cerrahi giri~im yapilabilir fakat hiçbirinin sonuçlari iyi degildir.
VOLAR PLATE YARALANMALARI
Proksimalde membranOz kisim, distalde sert ye kahn kartilajinoz kisimdan olu-~ur. Akut yaralanmalarinda 5 hafta atel tesbiti gerektirir. Erken harekete 3. haftada ba~Iantr. Volarplate yaralanmalari PIP ekleminin hiperekstansiyon ye fleksiyon de-formitelerine neden olur. Distal kopmalar kugu boynu deformitesine neden olur. Cerrahi giri~im yanlizcaPIP eklemi ekstensiyonda kilitledigi zaman ye fleksiyona engel oldugu zaman yapiiir.Prorksimal membranoz kismindan kapma olur ise pseudobutonie deformitesi geli~ir. Bu kiasik butonie deformitesi gibidir. Fakat burada sentral slip saglamdir. Pseudobutoniedeformitesinde PIP eklem fiek-siyon deformitesi pasif du-zeltmeye buyuk direnç gOs-terir. Ayrica DIP eklem hiperekstensiyonu hafif du-zeydedir. Radyolojik olarak proksimal faianks distalinda kalsifikasyon gOrOlehiiir. Az fikse ye subakut pse-udobutonie deformitesinde sta-tik cengelli igne ateli kullanilir. Deformite duzeldikten sonra bile hasta uzun bir sure takip edilmelidir. çunku deformite tekrarlar. Kronik deformitede cengelli igne ateli ile ekstensiyonu saglamasi mUmkun degildir. Eger deformite 40 de-recenin uzerinde ye ilerleyen tarzda ise veya sporcu için problem yarat~yor ise cer-rahi gerektirir.

KOLLATERAL LIGAMENT YARALANMASI
Radial taraftaki ligament daha cok ye proksimal kisimdan kopar. Volar plate deparsiyel veya total yirtik olabilir.Parsiyel yirtaginda 30 derece fleksiyonda aid lIe 3 hafta tesbiti gerekir. 10-1 4gunde aktif egzersize baslanir. Spor s,ras,nda atel 4-6 haifa daha takilir.Tam kopuklarda sagalttm tartt~malidir. Baztlarr konservatif tedaviyi uygun gOrur.Kollateral ligament koparken eklem içine interpoze olur ise, cerrahi endikasyonkesindir. ~ agrrli ye instabil eklem mevcuttur. Diger travmalara ye iierde osteoartriteaç I kti r.Kronik olgularda rekonstruksiyon yapiltr, sonuçlar iyi degildir.

ORTA FALANKS KIRIKLARI
Gec kaynar. Oblik ye transverstir. Kalin-dar korteks bolgesinden k,rilir. Eks-tensor tendon sentrai slibi orta falanks basi’sine fleksor superfisialis daha distale diafizvoler korteksine yapi~Ir.En sk k,rilma yen her iki tendon yapi~ma yeninin distalindedir. CAiçiO FDS prok-simal parcayi fieksiyona getirir. Distal kisema longitudinal traksiyon ye fleksiyon, re-duksiyonu saglar Ozellikle periost saglam ise. Kink iki yapi~ma yen arasinda ise distal fleksiyon, pnoksimal ekstensiyondadi r. Longitudinal traksiyon lie reduksiyon saglani r. 3 hafta atel tesbiti yeterlidir. Kaynayincaya kadar veya sportif cali~rna sirasinda 6-8 haifa korumak gereklidir.Instabil krniklarda perkutan k-tell, nadiren acik reduksiyon gerekir.

FDP AVULSIYONU FLEXOR DIGITORUM PROFUNDUS AVULSIYONU
FDP avulisyonuna Futbolcu parrnagi denir. Eskiye gore daha sik gOruiuyor. cunku tani koymak kolayla~mt~tir. Stktir. En fazla yuzuk panmaginda olur. Eldivende kuçuk parmak kayar. BOtOn parmaklar guclu bir fieksiyon hareketi strasinda yOzOk parma~z ani ~ekiIde ekstensiyona zorlanir (yüzük parmagmnan bagmrnsiz ekstensiyonu en azdir).

Rupture ragmen bir deformite geIi~mez. Hekim DIP aktif fleksiyon yoklugunu ~i~Iik ye agniya bagiar. Kavnama gucsuziugu ye zayiflig vardir. Proksimal in-terfalangeai ekiem hareketi kisitltdtr. Kopan profundus’un ucu hissedilibelir. Rad-yografide avulse kemik parcast gOrulebilir. Fleksor tendonun ucu traymanin kuvvetine gore 3 yerde buiunabilir.

Az şiddetteki yaralanmalarda, retraksiyon DIP volar plate sağlam olduğundan DIP çevresindedir ye kemik avulsiyonu lie hirliktedir. Daha büyük şiddette yaralanmada tendon avulse olur ye superfisialis icinden gectigi yerde bulunur ye uzun vincuium onu tutar. cok şiddetli travmada ise tendon paimar bölgede bulunur. Bunun tedavisinde El Cerrahisi nasyonu gereklidir. Avuisiyon kinigi lie biniikte 211 olan rupturlerde cerrahiden sonra 3 haifa fieksiyonda atel daha sonna 2 haifa daha atel fakat kontrollu hareket gerekir. Hiatusta ise tendon yaralanmadan 3 haftaya kadar eski yerine stüre edrilebilir. Palmar bolgede ise 7-10 gun içinde yerine stüre ediIebilir. Fakat tendonun dola~imi vinculumiari koptugu için yoktur ye tendon olOdur. 10 gunden sonra tendonda kont-raksiyon ba~Iar ye yerine dikiiir ise kotu fleksiyon kontrakturleri oIu~ur. Tendon grefti gerektirir. Hiçbir rekonstruksiyon eklemleri a~iri fleksiyonda tutrnamalid;r. Yoksa flek-siyon kontrakturu geIi~ir. Saglam ye agrisiz DIP fuzyonu sert bir DrP ekleminden çok daha iyidir.

DIP EKLEM ÇIKIĞI
Dorsale cikigi olur. Sporcu cogunlukla antranOr veya doktor gorunceye kadar kendi redukte eder. Fakat kollateral ligament rupturu ye volar plate interpozisyonu 1cm muayene edilmeiidir. Semptomsuz hale geimnceye kadar ye spor sirasinda 3 hafta atel Ienir.Votare cikigi ekstensor ruptur ye dorsal dudak kingi lIe birlikte olur. Açik ya-ralanmasi da nadir degildir.

DIP EKLEM EKSTENSOR MEKANIZMA YARALANMALARI
Basketbolcularda, kaleciierde, basebolda, yakaiayicilarda siktir. Sporcular flek-sora gore yaralanmayi ekstensorda minimize eder. lki mekanizma lie olu~ur. Bi-rincide, aktif bir ekstensiyon yaparken parmak extrensek kuvvet ile fieksiyona zorlanir ye ekstensor mekanizma kopar. ikincisi, parmag; hiperekstensiyona getiren posterior dudaginin kiriimasina neden oiur.Du~uk parmak deformitesi geIi~ir. Taninmami~ veya tedavisi yap’imami~Iarda kotü sakatlik kalir. DIP fieksiyonu ye PIP hiperekstensiyonu deformitesi geIi~ir. Bu ilk once sentral slip ceki~i daha sonra da lateral bantlarin dorsale subiuksasyonu ile oiur. PIP volar plate’i gerilir. Profundus ye intrensek tendon dominanslari geIi~ir. Parmakta birçok tip ekstensor tendon iezsyonu oiu~abiiir. Baze durumiarda ekstensor tendon if-len uzar ye tendon atenüe olur, kopma yoktur.Extenso Tendon KopmasiFragman yeteri kadar bUyUk ise kollateral ligamentleri etkiler ye volar sub-luksasyona neden olur.cocuklarda epifiz kirikli ciktigi olur ye geneliikle tirnak yatagini da etkiier. Tir-nak yatagi duzeltilmelidir.Genc atietlerde cekic parmak deformitesinde eger buyuk bir fragman koprnami~ ise atel ile tedavi edilir.Geniime yaralanmasi zamanla gecer fakat travma tekrarlar ise tam kopma olur ye tehlikelidir. Bunun icin tumunde atel gereklidir.Tesbitte a~iri hiperekstansiyon yapilir ise dorsal derinin doIa~imi bozulur. Eks-tensiyonda ye DIP teshit edilir. 1 2 haftayi gecikmi~ bile olsa atel tedavisi lie iyiIe~me saglanir. 6-8 hafta devamii, 6-8 hafta da spor sirasinda atei volare ye dorsale ko-nabilir. Pulpanin duyusuna ihtiyaç oldugunda dorsaie konur. Splint kuru tutulmali, den tahni~i yOnunden atel cikarildiginda parmagrn fleksiyona geimesi en-gel Ienmel id ir.Eklem parçasi koparmr~ ise açtk reduksiyon ~arttir. lnce k-tell lie DIP eklem ay-rica 4 hafta daha tesbit edilir. Tel çikanilir. 3-4 hafta da koruyucu atele devam edilir. Gecikmişlerde artrodez en uygun çozumdur.